أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )

203

البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )

اشغال كرده بودند . چون مديها در ورود به عرصهء تاريخ بر ايرانيان سبقت جستند لهذا احتمال كلى مىرود كه مهاجرت از راه شمالى زودتر به وقوع پيوسته باشد . ايزيدور خارا كسى گويد : راه از ولايت قوميسنه ( اعراب قومس گويند ) كه دامغان و سمنان از بلاد آن بودند ، رو به شمال به هيركانيا ، يعنى سواحل رود گرگان كه به بحر خزر مىريزد ، مىرفت ، و از آنجا متوجه ولايت پارتها مىشد كه قديمترين - پايتخت‌هاى آنان ، استاكا يا ارساكا - كه در محل خبوشان دورهء اعراب ، يا قوچان كنونى واقع بود - و نسايا كه اعراب نسا گويند و خرابه‌هاى آن امروز ، در نزديكى عشق آباد نمايان است ، در سمت شمالى شاهراهى كه بعد داير شده قرار گرفته بودند . احتمال دارد كه مهاجرت آرين‌ها ، با سواحل گرگان نيز تماس داشته است . . . رك : تاريخ نيشابور حاكم - مقدمه ص ، و - ز . ( 62 ) 27 / 9 : بليناس - رك : « بليناس حكيم » به قلم آقاى دكتر محمد معين ، مجلهء دانش ، سال اول ( 1328 ) ص 454 ، نيز فرهنگ فارسى معين ( بخش اعلام ) ج 1 - ابلونيوس ( abollunius ) يا ابولونيوس ( - abulu ) صورتهاى نام يونانى آپولونيوس ( apollonios ) در مآخذ اسلامى . اين نام يونانى را در مآخذ مذكور بلينوس ( balinus ) و بليناس ( balinas ) نيز ضبط كرده‌اند . رك : دايرة المعارف فارسى ، ذيل ابلونيوس . ( 63 ) 27 / 10 : طلسم - طلسم ، و عمل آن : تمزيج قواى سماويهء فعاله است با قوابل ارضيهء منفعله براى حصول امرى خارق العاده . كشاف اصطلاحات الفنون گويد : « طلسم ( با فتح طاء و كسر لام مخفف - يا ، كسر طاء و لام مشدد [ نيز لام مخفف ] نيروى خارقى است كه مبدأ آن قواى سماوى فعال است كه با مواد ( قوابل ) ارضى منفعل مزج شده تا بدان وسيله امورى غريبه حادث شود . زيرا براى حدوث كائنات عنصرى كه اسباب آنها قواى سماوى است ، شرايط مخصوصى است . . . » رك : ص 927 . نيز رك : شمس المعارف بونى ، مفتاح - السعاده ، ج 1 ، ص 331 ، اخوان الصفا - چاپ بيروت ج 1 ، ص 104 به بعد ، و ج 4 ، ص 312 ، ( فى خواص الاشكال الهندسية ) ، دستور العلماء ، جزء 2 ، ص 278 ، الذريعة ، ج 15 ، ص 177 به بعد ، جامع العلوم ، ص 170 به بعد ، معجم المصنفين ، ج 1 ، ص 327 328 . نيز رك : غاية الحكيم مجريطى ( صفحات 14 و 187 و 242 و بعضى فصول ديگر اين كتاب ) دربارهء برخى از فوايد و مبانى طلسم و اسرار فلسفى آن . ( 64 ) 28 / 4 : براى آدميان - اين سه بيت ، بيتهاى 35 و 41 و 43 ، از قصيدهء مشهور بحترى است در وصف ايوان كسرى . قصيده داراى پنجاه و شش بيت است و با اين مطلع آغاز